จากโมเดลภาษาขนาดใหญ่ที่เข้าใจภาษาและวัฒนธรรมไทย สู่ผู้ช่วย AI ที่ไม่ได้แค่ตอบคำถาม แต่ลงมือทำงานให้จบ — ครอบคลุมเกษตร ภาครัฐ น้ำ ท่องเที่ยว วัฒนธรรม การศึกษา และองค์กร
(วันที่ 15 กันยายน 2569) ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จัดกิจกรรมนักวิจัยพบสื่อมวลชน หรือ NSTDA x Press Interviews ประกาศยกระดับระบบนิเวศปัญญาประดิษฐ์ “ปทุมมา” (Pathumma) จากโมเดลภาษาขนาดใหญ่สัญชาติไทย Pathumma LLM สู่ “Pathumma Connect” แพลตฟอร์ม Agentic AI ที่เชื่อมโยงเครื่องมือ ข้อมูล และบริการของหน่วยงานเข้าด้วยกัน เพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์ของคนไทยก้าวจากการ “ตอบคำถาม” ไปสู่การ “ลงมือทำงาน” ให้กับภาครัฐ ภาคการศึกษา และประชาชนอย่างเต็มรูปแบบ บนโครงสร้างพื้นฐาน AI อธิปไตยของประเทศ
- จุดเริ่มต้น: Pathumma LLM โมเดลภาษาไทยของคนไทย
ดร.วาทยา ชุณห์วิจิตรา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยปัญญาประดิษฐ์ เนคเทค สวทช. กล่าวว่า Pathumma LLM คือโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Model) ที่เนคเทค สวทช. พัฒนาขึ้นบนรากฐานงานวิจัยด้านการประมวลผลภาษาและเสียงภาษาไทยที่สั่งสมมากว่า 20 ปี เปิดตัวเมื่อปี 2567 ด้วยความตั้งใจที่จะสร้าง AI ที่เข้าใจภาษา บริบท และวัฒนธรรมไทยอย่างลึกซึ้ง ซึ่งโมเดลจากต่างประเทศยังมีข้อจำกัดที่ยังทำได้ไม่ดีเท่าโมเดลที่พัฒนาขึ้นเพื่อภาษาไทยโดยตรง
ทั้งนี้ Pathumma LLM (https://aiforthai.in.th/pathumma-llm/) ที่เนคเทค สวทช. พัฒนาขึ้นรองรับการทำงาน 3 โหมด ได้แก่ ข้อความ (Text) ภาพ (Vision) และเสียง (Audio) และเปิดให้นักพัฒนา หน่วยงาน และผู้สนใจดาวน์โหลดไปใช้งานได้ฟรีในรูปแบบโมเดลเปิด (Open Model) ผ่านแพลตฟอร์ม Hugging Face นับเป็นก้าวสำคัญของการสร้างอธิปไตยด้านปัญญาประดิษฐ์และข้อมูลของประเทศ ที่หน่วยงานสามารถนำไปติดตั้งใช้งานในระบบของตนเองได้โดยข้อมูลไม่รั่วไหลออกนอกองค์กร
- จากโมเดล สู่บริการที่ใช้งานจริง
ดร.ศราวุธ คงยัง หัวหน้าโครงการ Pathumma LLM กล่าวเสริมว่า ตลอดปี 2568 เนคเทคต่อยอด Pathumma LLM สู่บริการ AI ที่หน่วยงานนำไปใช้ได้ทันที อาทิ DocChat ระบบถาม-ตอบจากเอกสาร, DocGen ผู้ช่วยร่างเอกสารราชการ เช่น TOR MOU และข้อเสนอโครงการ, DocTOR ระบบตรวจทานเอกสาร และ PartiiNote ระบบถอดความและสรุปการประชุมอัตโนมัติ รวมถึง LangMind แพลตฟอร์มที่ช่วยให้หน่วยงานสร้าง AI Chatbot ของตนเองได้จากเอกสารความรู้ที่มีอยู่ โดยทุกคำตอบอ้างอิงเอกสารจริงของหน่วยงานและส่งต่อให้เจ้าหน้าที่เมื่อไม่มั่นใจ
บริการเหล่านี้ถูกนำไปใช้งานจริงแล้วในหลายหน่วยงาน เช่น ระบบผู้ช่วย AI สนับสนุนการปฏิบัติงานภายในกรมสรรพากร ระบบผู้ช่วยการเรียนการสอน (AI Tutor) ในสถาบันอุดมศึกษา ตลอดจนระบบสนับสนุนข้อมูลด้านภาษี การจัดซื้อจัดจ้าง การเกษตร และการวิเคราะห์เชิงลึกด้านทรัพยากรน้ำ
- ก้าวสำคัญ Pathumma Connect — จากตอบคำถาม สู่ลงมือทำ
ล่าสุด เนคเทค สวทช. ยกระดับระบบนิเวศปทุมมาอีกขั้นด้วย “Pathumma Connect” แพลตฟอร์ม Agentic AI ที่เชื่อมโยงเครื่องมือ ข้อมูล และบริการต่าง ๆ เข้าด้วยกันผ่านสถาปัตยกรรม MCP (Model Context Protocol) ทำให้ผู้ช่วย AI ไม่ได้เพียงตอบคำถาม แต่สามารถทำงานหลายขั้นตอนให้เสร็จในบทสนทนาเดียว เช่น ตรวจสอบสิทธิ เตรียมเอกสาร กรอกแบบฟอร์ม และติดตามสถานะแทนผู้ใช้
Pathumma Connect ครอบคลุมการใช้งาน 7 โดเมน ได้แก่ เกษตร (Agri) ภาครัฐ (Gov) น้ำ (Water) ท่องเที่ยว (Travel) วัฒนธรรม (Cultural) การศึกษา (Education) และองค์กร (Insight) ซึ่งเป็นคลังความรู้ภายในองค์กรพร้อมระบบสิทธิ์การเข้าถึงที่ปลอดภัย
ในภาครัฐ เนคเทคร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) พัฒนาต้นแบบ AI Agentic Chatbot กลาง ที่ให้ประชาชนสอบถามบริการภาครัฐจากหลายหน่วยงานผ่านจุดเดียวพร้อมแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้ โดยนำร่องกับ 5 หน่วยงาน ได้แก่ กรมการปกครอง กรมที่ดิน สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กรมสรรพากร และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
- เสียงจากผู้พัฒนาโมเดลภาษาสัญชาติไทย
Pathumma LLM เกิดจากความเชื่อว่าคนไทยต้องมี AI ที่เข้าใจภาษาและบริบทของเราเองอย่างแท้จริง วันนี้เรากำลังพาปทุมมาก้าวต่อไป จากโมเดลที่ตอบคำถามได้ สู่แพลตฟอร์มที่ลงมือทำงานให้ประชาชนและเจ้าหน้าที่รัฐได้จริง โดยที่ข้อมูลของประเทศยังอยู่ในมือของประเทศ
“เป้าหมายของ Pathumma Connect คือการทำให้ทุกหน่วยงานภาครัฐมีผู้ช่วย AI ของตัวเองได้โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ หน่วยงานที่ยังไม่มี Chatbot สร้างได้เองด้วย LangMind หน่วยงานที่มีอยู่แล้วเชื่อมต่อผ่าน Common API แล้วทั้งหมดจะเชื่อมกันเป็น One Chatbot ที่ประชาชนถามทุกเรื่องภาครัฐได้ในจุดเดียว” ดร.ศราวุธ กล่าวย้ำ
- ก้าวต่อไป Pathumma Connect
เนคเทค สวทช. อยู่ระหว่างการทำงานร่วมกับ ก.พ.ร. และหน่วยงานพันธมิตร เพื่อขยายผลสู่ Government AI Platform as a Service แพลตฟอร์มกลางที่ช่วยลดการลงทุนซ้ำซ้อนของภาครัฐ พร้อมขยาย Pathumma Connect ให้ครบทั้ง 7 โดเมน เพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์ของคนไทยเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในทุกมิติ
