อาการปวดเข่าไม่ได้เป็นเพียงสัญญาณของวัยที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญญาณเตือนของโรคข้อเข่าเสื่อมที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย หากเราไม่ใส่ใจปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ รอบตัว ก็จะยิ่งทำให้เกิดอาการเสื่อมรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ การทำความเข้าใจสาเหตุจะช่วยให้เราป้องกันและวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้อง ก่อนที่อาการจะรุนแรงจนถึงขั้นต้องผ่าตัดข้อเข่าเสื่อม เพื่อคืนคุณภาพชีวิตที่ดีในการเคลื่อนไหวอีกครั้ง
น้ำหนักตัวมาก
คุณหมอโรงพยาบาลจุฬารัตน์ 9 แอร์พอร์ต ได้ให้ข้อมูลไว้ว่าน้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์มาตรฐานคือปัจจัยลำดับต้น ๆ ที่เร่งให้ข้อเข่าเสื่อมสภาพเร็วขึ้น เนื่องจากข้อเข่าต้องรับแรงกระแทกในทุกก้าวที่เดิน โดยทุกน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นเพียง 0.5 กิโลกรัม จะส่งแรงกดไปยังข้อเข่าเพิ่มขึ้นถึง 1-1.5 กิโลกรัม แรงกดเหล่านี้จะทำให้กระดูกอ่อนผิวข้อสึกกร่อนและบางลงเร็วกว่าปกติ การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมจึงเป็นวิธีป้องกันข้อเข่าเสื่อมได้
ใช้งานเข่าหนักต่อเนื่อง
การประกอบอาชีพหรือกิจวัตรประจำวันที่ต้องยืนนาน ๆ ยกของหนัก หรือการนั่งในท่าที่งอเข่าเกิน 90 องศา เช่น การนั่งยอง นั่งพับเพียบ หรือนั่งคุกเข่าเป็นเวลานาน จะเพิ่มแรงดันภายในข้อเข่า พฤติกรรมเหล่านี้ทำให้เกิดแรงเสียดสีสะสมบริเวณกระดูกอ่อนผิวข้อ ส่งผลให้เกิดการอักเสบเรื้อรังและนำไปสู่ภาวะข้อเสื่อมในที่สุด หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ควรมีการพักเปลี่ยนอิริยาบถเป็นระยะ เพื่อไม่ให้เกิดแรงกดที่ข้อเข่าตลอดเวลา
เคยได้รับบาดเจ็บที่เข่า
อีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้ง่ายคืออุบัติเหตุที่เกิดขึ้นกับข้อเข่าในอดีต เช่น เอ็นไขว้หน้าขาด หมอนรองกระดูกฉีกขาด หรือกระดูกข้อเข่าแตกหัก แม้จะรักษาหายแล้วแต่โครงสร้างภายในอาจไม่สมบูรณ์เหมือนเดิม ทำให้การกระจายน้ำหนักในข้อเข่าผิดเพี้ยนไป ข้อเข่าจะเกิดการเสียดสีเฉพาะจุดมากขึ้น ส่งผลให้ผิวข้อถูกทำลายเร็วกว่าคนทั่วไป การหมั่นตรวจเช็กสภาพข้อเข่าหลังเกิดอุบัติเหตุจึงมีความสำคัญมาก
กล้ามเนื้อหน้าขาอ่อนแรง
กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้ามีหน้าที่สำคัญในการช่วยพยุงและลดแรงกระแทกที่จะส่งตรงไปยังข้อเข่า หากกล้ามเนื้อส่วนนี้อ่อนแรงหรือไม่แข็งแรง ข้อเข่าจะต้องรับภาระหนักขึ้นโดยตรงในการเคลื่อนไหว ทำให้น้ำหนักลงสู่กระดูกอ่อนผิวข้ออย่างรุนแรง การออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่าอย่างสม่ำเสมอจึงเปรียบเสมือนการสร้าง “โช้คอัพ” ธรรมชาติเพื่อถนอมข้อต่อให้ยืนยาว
อาหารที่รับประทาน
แม้ว่าอาหารจะไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของข้อเข่าเสื่อม แต่พฤติกรรมการบริโภคที่ส่งผลต่อการอักเสบในร่างกายและการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักตัวมีส่วนสำคัญอย่างมาก การรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลหรือโซเดียมสูงอาจกระตุ้นการอักเสบเรื้อรังได้ ในทางกลับกัน การขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อกระดูกและข้อ เช่น แคลเซียม วิตามินดี หรือโอเมก้า 3 อาจทำให้โครงสร้างข้อต่ออ่อนแอลง การเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์จึงช่วยส่งเสริมสุขภาพข้อจากภายใน
สรุปบทความ
โรคข้อเข่าเสื่อมสามารถป้องกันและชะลอความรุนแรงได้หากเรารู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง ทั้งการคุมน้ำหนัก เลี่ยงท่าทางที่ทำร้ายเข่า และเสริมสร้างกล้ามเนื้อให้แข็งแรง อย่างไรก็ตาม หากมีอาการปวดเข่าเรื้อรังหรือเข่าผิดรูป การปรึกษาแพทย์เฉพาะทางที่ โรงพยาบาลจุฬารัตน์ 9 แอร์พอร์ต จะช่วยให้คุณได้รับการวินิจฉัยที่แม่นยำและรับการรักษาที่เหมาะสมก่อนสายเกินไป