การมีอายุยืนและมีคุณภาพชีวิต (Longevity and Wellness) เป็นกระแสที่กำลังมาแรง ไม่เพียงเพราะเรื่องนี้เป็นยอดปรารถนาของมนุษย์มาทุกยุคสมัย แต่ปัจจุบัน โลกสมัยใหม่และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเอื้อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงองค์ความรู้ ทั้งความรู้สมัยใหม่และภูมิปัญญาโบราณจากฝั่งตะวันออกและตะวันตก เกิดเป็นงานวิจัย การบริการ และผลิตภัณฑ์มากมาย ที่ส่งเสริมการมีอายุยืนยาวและคุณภาพชีวิตประเทศไทยเองก็รุ่มรวยไปด้วยองค์ความรู้ด้าน Longevity อย่างการแพทย์แผนไทย สมุนไพร การนวดประคบ ฯลฯ เป็นการรักษาและป้องกันที่ทำให้คนอายุยืนยาวมากขึ้นกว่าเดิมได้ ศาสตราจารย์ ดร.สถิรกร พงศ์พานิช จากวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงมุ่งมั่นผลักดัน Thai Wellness สู่ระดับสากล จนได้รับการประกาศเกียรติคุณยกย่องเชิดชูเกียรติจากสมาคม UTWA (Universal Thai Wellness Association of Canada) ให้ได้รับรางวัล Legendary Icon Award ในงาน UTWA – World Thai Wellness Championship 2025 ที่ประเทศแคนาดา
ศ.ดร.สถิรกรกล่าวว่า “Thai Wellness ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตและป้องกันโรค การรักษาองค์รวมอย่างไทยช่วยทำให้คนมีสุขภาพที่ดีขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเรื้อรัง ส่งผลให้มีอายุยืนยาว การนวดไทยทำให้เราผ่อนคลาย พอเราผ่อนคลายก็สามารถลดความเครียด ความเครียดทำให้คนอายุสั้น ยิ่งนวดเยอะจะทำให้เราผ่อนคลาย มีอายุยืนยาวนาน Thai Wellness ไม่เพียงส่งเสริมสุขภาวะ แต่ยังเป็นโอกาสกระตุ้นเศรษฐกิจชาติด้วย Soft Power ดังที่เราเห็นชาวต่างชาติจำนวนมากสนใจรับบริการนวดไทย เข้ารับการฝึกอบรมการนวดไทยและในต่างประเทศ”
เอกลักษณ์ Thai Wellness
Thai Wellness คือแนวความคิดที่นำเอาแพทย์แผนไทยมาใช้บำบัดดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ผสมผสานทั้งแพทย์แผนไทย นวดไทย รวมถึงการใช้สมุนไพรไทยมาใช้ ได้ผลจริงตามหลักวิทยาศาสตร์ และความใส่ใจในบริการทำให้ Thai Wellness แตกต่างและโดดเด่นจากการรักษาอื่น ๆ“แพทย์แผนไทยใช้หลักธรรมชาติในการวินิจฉัยโรค” ศ. ดร.สถิรกร กล่าวว่า “แพทย์แผนไทยใช้หลักธรรมชาติในการวินิจฉัยโรค มีการรักษาและวิเคราะห์ในองค์รวมก่อนว่าเกิดอะไรขึ้นและเจาะลึกลงไปในแต่ละส่วนของร่างกาย เช่น ถ้าต้องใช้การนวดบำบัดก็จะต้องวิเคราะห์อีกครั้งว่าจะนวดแบบดัดตนหรือจะกดจุดเพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวด เพื่อให้เกิดการไหลเวียนของเลือด”“ถ้าต้องใช้ยาสมุนไพรรักษา เรามีตำรับพื้นฐานของเวชศาสตร์ไทยสามารถอ้างอิงได้ ปัจจุบันมีการศึกษาทำให้เป็นวิทยาศาสตร์สามารถใช้อ้างอิงได้และใช้สมุนไพรในสัดส่วนที่ถูกต้องด้วย สมุนไพรที่สกัดออกมา มีการศึกษาใช้สารนี้จำนวนเท่าไร เพื่อรักษาอะไร มีการบันทึกเป็นข้อมูลและอ้างอิง เช่น สารสกัดจากฟ้าทลายโจรแก้อาการหวัด อาการอักเสบได้ตามหลักวิทยาศาสตร์”
หนุนการรักษาและป้องกัน สู่ระดับสากล
การนวดแผนไทยไม่ได้เป็นการรักษาอย่างเดียวแต่ยังเป็นการป้องกันโรคได้ด้วย ศ. ดร.สถิรกร กล่าวว่า “ผู้ใช้บริการมานวดก่อนที่จะเจ็บปวดและให้รักษาการนวดสามารถผ่อนคลายได้ หมอนวดที่เก่ง ๆ สามารถทำให้โรคต่าง ๆ ที่เป็นอยู่หายไปหรือบรรเทาได้” “การนวดแผนไทยเป็นที่ยอมรับในสากล เจ้าของสปาในต่างประเทศบอกว่าแขกส่วนใหญ่มาใช้บริการแล้วติดใจและมาซ้ำ เพราะการเจ็บปวดหายและได้รับการผ่อนคลาย การนวดช่วยผ่อนคลาย ในประเทศแคนาดาให้ความสำคัญกับการนวด ประกันสังคมของประเทศเขารวมการนวดเข้าไปด้วยเพราะรัฐถือว่าเป็นการรักษาและป้องกัน”ศ. ดร.สถิรกร กล่าวว่า การที่ Thai Wellness จะก้าวสู่ระดับสากลได้นั้น จำเป็นต้องได้รับรองจากมาตรฐานสากล วิธีการนวดต้องมีงานวิจัยรองรับ ซึ่งปัจจุบันก็สามารถอ้างอิงได้“เราต้องสร้างมาตรฐานการบริการ อบรมทักษะของบุคลากรให้สอดคล้องกับแนวทางสากล คือ ความสะอาด สถานที่ การรู้จักสรีระของร่างกายตั้งแต่หัวจรดเท้า เช่น รู้ว่าข้อต่อเชื่อมโยงกับเส้นประสาทอะไรบ้าง ถ้ารู้แบบนั้นและเชื่อมโยงกับทักษะที่เรามีจะเป็นทั้งการรักษารวมถึงป้องกันโรค และเป็นสาเหตุที่ต่างประเทศยอมรับการนวดของเรา เช่น แผนประกันสุขภาพแบบเสริม (Extended Health Insurance) ในประเทศแคนาดาให้ความคุ้มครองการนวดต่าง ๆ รวมถึงการนวดแผนไทยด้วย เมื่อการนวดนั้นดำเนินการโดยนักนวดบำบัดที่ได้รับใบอนุญาต (Registered Massage Therapist – RMT)”
ที่สุดแล้ว ศ. ดร.สถิรกร กล่าวว่า “การนวดของไทยสามารถผสมผสานกับ Soft Power อื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นศิลปะและวัฒนธรรมต่าง ๆ เป็นต้นว่าการจัดบรรยากาศสถานที่นวด ให้ผู้รับบริการได้สัมผัสวัฒนธรรมไทยหลายรูปแบบ เช่น กลิ่นหอมจากดอกไม้ไทย ฟังเพลงไทย เหล่านี้เป็นการต่อยอดและส่งเสริม Soft Power ได้” ปัจจุบัน AI แย่งอาชีพจากมนุษย์ได้หลายอาชีพ แต่ AI ไม่สามารถนวดแผนไทยได้ แรงกด น้ำหนัก เทคนิควิธีการนวดยังต้องอาศัยความชำนาญและทักษะที่ได้เล่าเรียนมา จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ศาสตร์ด้านการแพทย์แผนไทยที่ยังคงอยู่ในทุกยุคสมัย
