คณะกรรมการจัดการประชุมเหลียงจู่ ฟอรัม ครั้งที่ 4
ในเดือนตุลาคมนี้ แหล่งโบราณคดีเหลียงจู่ ในเขตอวี่หาง นครหางโจว ทางตะวันออกของจีน กลับมาเป็นที่จับตามองของประชาคมโลกอีกครั้ง เมื่อการประชุมเหลียงจู่ ฟอรัม (Liangzhu Forum) ครั้งที่ 4 เปิดฉากขึ้นเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม โดยมีแขกผู้มีเกียรติจากจีนและนานาประเทศหลายร้อยคนเข้าร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและหารือเชิงลึก ภายใต้หัวข้อ “เชื่อมโยงอดีตสู่อนาคต อนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมในยุคสมัยของเรา”
ปีนี้นับเป็นวาระครบรอบ 90 ปีแห่งการค้นพบแหล่งโบราณคดีเหลียงจู่ (Liangzhu Site) ย้อนกลับไปเมื่อกว่า 5,000 ปีก่อน ชาวเหลียงจู่โบราณได้สร้างเมืองขนาดใหญ่ขึ้น ณ ดินแดนแห่งนี้ พร้อมทั้งหล่อหลอมอารยธรรมการทำนาข้าวอันรุ่งเรือง จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2562 ซากโบราณสถานเมืองเหลียงจู่ (Archaeological Ruins of Liangzhu City) ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก นับเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองของอารยธรรมจีนที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 5,000 ปี
ปัจจุบัน ดินแดนโบราณแห่งนี้มิได้เป็นเพียงแหล่งขุดค้นทางโบราณคดีเท่านั้น หากยังพัฒนาเป็นเวทีแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างอารยธรรม ที่เปิดโอกาสให้ผู้คนจากหลากหลายวัฒนธรรมได้ทำความเข้าใจ รับฟัง และสร้างแรงบันดาลใจซึ่งกันและกัน
เหลียงจู่ ฟอรัม ซึ่งจัดขึ้นครั้งแรกในปี 2566 มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการแลกเปลี่ยนและการเสวนาด้านอารยธรรมระหว่างจีนกับประเทศพันธมิตรภายใต้ข้อริเริ่มสายแถบและเส้นทาง (Belt and Road Initiative) โดยต่อยอดจากความสำเร็จของการจัดงานทั้งสามครั้งที่ผ่านมา จนพัฒนาเป็นกลไกถาวรระดับชาติสำหรับการแลกเปลี่ยนและส่งเสริมความเข้าใจระหว่างอารยธรรม
ที่ผ่านมา เหลียงจู่ ฟอรัม ได้ต้อนรับผู้เข้าร่วมกว่า 1,300 คน จาก 115 ประเทศและภูมิภาคทั่วโลก พร้อมขับเคลื่อนความร่วมมือให้เกิดผลเป็นรูปธรรมในหลากหลายด้าน อาทิ การวิจัยทางโบราณคดีร่วมกัน การจัดนิทรรศการแลกเปลี่ยนโบราณวัตถุทางวัฒนธรรมระหว่างประเทศ ตลอดจนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และเทคนิคด้านการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม และในปีนี้ เวทีการแลกเปลี่ยนระดับชาติแห่งนี้ยังได้รับการบรรจุไว้ในร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติระยะ 5 ปี ฉบับที่ 15 ของจีนอีกด้วย
คณะกรรมการจัดการประชุมเหลียงจู่ ฟอรัม ครั้งที่ 4 เปิดเผยว่า นอกเหนือจากพิธีเปิดและการประชุมหลักแล้ว งานในปีนี้ยังประกอบด้วยการประชุมย่อย 5 เวที และกิจกรรมสนับสนุนอีก 5 รายการ โดยครอบคลุมประเด็นสำคัญด้านมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับความสนใจในระดับนานาชาติ ตั้งแต่การศึกษาทางโบราณคดีเกี่ยวกับอารยธรรมยุคแรก การเสนอชื่อแหล่งมรดกเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม การส่งคืนโบราณวัตถุที่สูญหาย ไปจนถึงการส่งเสริมการท่องเที่ยวในแหล่งมรดกอย่างยั่งยืน
การประชุมหลักประกอบด้วยการกล่าวสุนทรพจน์สำคัญ พิธีลงนามความร่วมมือระหว่างประเทศ และการเผยแพร่ผลการศึกษาที่สำคัญจากโครงการวิจัยว่าด้วยต้นกำเนิดอารยธรรมลุ่มแม่น้ำแยงซี ขณะที่การประชุมย่อยในหัวข้อต่าง ๆ ได้เปิดเวทีให้นักวิชาการร่วมสำรวจรากเหง้าของอารยธรรมโบราณ ควบคู่ไปกับการหาแนวทางรับมือกับความท้าทายในโลกปัจจุบัน โดยประเด็นสำคัญในการหารือครอบคลุมการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม การส่งคืนโบราณวัตถุที่สูญหาย ตลอดจนการสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงภายในห้องประชุมเท่านั้น แต่ยังขยายไปสู่กิจกรรมสนับสนุนที่หลากหลาย ซึ่งช่วยถ่ายทอดอารยธรรมโบราณให้ปรากฏเป็นรูปธรรมและเข้าถึงได้มากยิ่งขึ้น โดยศิลปิน 25 คน จาก 14 ประเทศ ได้เดินทางมายังนครหางโจวเพื่อสร้างสรรค์ผลงานศิลปะที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสถานที่จริง โดยได้เยี่ยมชมแหล่งมรดกโลกยูเนสโก อาทิ ซากโบราณสถานเมืองเหลียงจู่ ทะเลสาบซีหู และคลองใหญ่ (ต้าอวิ้นเหอ) เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวและสะท้อนการหลอมรวมของอารยธรรมต่าง ๆ ผ่านผลงานศิลปะอันทรงคุณค่า
ขณะเดียวกัน ตลาดผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมเหลียงจู่ยังเปี่ยมด้วยความคึกคัก โดยมีการผสานงานหัตถศิลป์ดั้งเดิมเข้ากับนวัตกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี AI เพื่อพัฒนาห่วงโซ่อุตสาหกรรมสร้างสรรค์อย่างครบวงจร ตั้งแต่การต่อยอดทรัพยากรทางวัฒนธรรมไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์สู่ตลาด นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมเสวนาสำหรับเยาวชน โดยเปิดเวทีให้เอกอัครราชทูตต่างประเทศประจำประเทศจีนและผู้เชี่ยวชาญได้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับนักเรียนนักศึกษาเกี่ยวกับคุณค่าและความสำคัญของการเรียนรู้และสร้างความเข้าใจร่วมกันระหว่างอารยธรรมต่าง ๆ
นอกเหนือจากกิจกรรมภายในฟอรัมแล้ว ระเบียงวัฒนธรรมเหลียงจู่ (Liangzhu Cultural Corridor) ยังเป็นต้นแบบของการบูรณาการการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมให้เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตประจำวันของประชาชน ท่ามกลางความท้าทายที่แหล่งมรดกโลกหลายแห่งกำลังเผชิญในการสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์และการพัฒนา กล่าวคือ การจำกัดการเข้าถึงพื้นที่เพื่อคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมอย่างเข้มงวดอาจทำให้แหล่งมรดกกลายเป็น “เกาะทางวัฒนธรรม” ที่ถูกตัดขาดจากสังคมโดยรอบ ในทางกลับกัน การพัฒนาที่มากเกินไปก็อาจส่งผลกระทบและสร้างความเสียหายต่อโบราณสถานได้เช่นกัน
แหล่งโบราณคดีเหลียงจู่ได้ริเริ่มแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง โดยมีซากเมืองโบราณเป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงแหล่งประวัติศาสตร์ เมืองโบราณ หมู่บ้าน และอุทยานสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมเข้าไว้ด้วยกัน พร้อมต่อยอดทรัพยากรทางโบราณคดีให้เป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมท้องถิ่น ซึ่งช่วยสร้างรายได้และยกระดับคุณภาพชีวิตของครัวเรือนในชุมชน แนวทางดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาที่เกื้อหนุนกันอย่างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม การเติบโตทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม และความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน
มรดกทางวัฒนธรรมของเหลียงจู่ไม่ได้เป็นเพียงโบราณวัตถุที่ถูกเก็บรักษาไว้หลังรั้วกั้น หากยังได้รับการต่อยอดให้เข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น อาทิ ลวดลายจากเครื่องหยกโบราณถูกนำมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ทางวัฒนธรรม ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีความเป็นจริงเสมือน (VR) ยังช่วยพาผู้เข้าชมย้อนเวลากลับไปสัมผัสบรรยากาศของเมืองโบราณเมื่อกว่า 5,000 ปีก่อนได้อย่างใกล้ชิด และที่สำคัญ การพัฒนาทางวัฒนธรรมดังกล่าวยังช่วยให้ชุมชนและชาวบ้านที่อาศัยอยู่ใกล้แหล่งโบราณคดีได้รับประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมอีกด้วย
อารยธรรมต่าง ๆ งดงามและมีสีสันยิ่งขึ้นผ่านการแลกเปลี่ยน อีกทั้งยังทวีคุณค่าผ่านการเรียนรู้และสร้างความเข้าใจซึ่งกันและกัน การประชุมเหลียงจู่ ฟอรัม เป็นเวทีแห่งการสนทนาและแลกเปลี่ยนอย่างเท่าเทียมและเปิดกว้าง บนผืนแผ่นดินที่สั่งสมประวัติศาสตร์มายาวนานกว่า 5,000 ปี เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมจากทั่วโลกได้ย้อนรำลึกถึงรากเหง้าและต้นกำเนิดร่วมกันของมนุษยชาติ พร้อมกับแสวงหาแนวทางในการนำมรดกทางวัฒนธรรมมารับมือกับความท้าทายในยุคปัจจุบัน เพื่อสืบสานภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าที่ผ่านการสั่งสมและพิสูจน์กาลเวลามาอย่างยาวนาน ให้เป็นแสงนำทางแก่สังคมทั้งในปัจจุบันและอนาคต