เบื้องหลัง Smart Railway คือเทคโนโลยีที่ทำงานร่วมกัน ROCTEC ชวนรู้จักโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เชื่อมโยงข้อมูล การเดินรถ และการดูแลระบบ เพื่อสนับสนุนการเดินทางของเมืองให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ทุกครั้งที่ขึ้นรถไฟฟ้า เราอาจคุ้นเคยกับเสียงประกาศสถานีถัดไป หน้าจอแสดงเส้นทาง หรือป้ายแจ้งเวลาที่รถไฟจะมาถึง จนแทบไม่ทันสังเกตว่า เบื้องหลังสิ่งอำนวยความสะดวกเหล่านี้ มีเทคโนโลยีมากมายทำงานร่วมกันอยู่ตลอดเวลา
สิ่งที่ผู้โดยสารมองเห็นอาจเป็นเพียงขบวนรถที่เคลื่อนเข้าสู่ชานชาลา แต่เบื้องหลังนั้นมีทั้งระบบสื่อสารที่เชื่อมต่อข้อมูลระหว่างขบวนรถ สถานี ศูนย์ควบคุม และอุปกรณ์จำนวนมาก ไปจนถึงระบบที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่ติดตามการเดินรถและส่งต่อข้อมูลสำคัญถึงผู้โดยสาร ทุกส่วนต้องทำงานประสานกันอย่างมีเสถียรภาพและไร้รอยต่อ เพื่อให้การเดินทางเป็นไปอย่างราบรื่น
นี่คือหนึ่งในแนวคิดสำคัญของ Smart Railway หรือระบบรางอัจฉริยะที่ไม่ได้อยู่แค่ความทันสมัยของรถไฟฟ้า แต่อยู่ที่การทำให้เทคโนโลยีต่าง ๆ เชื่อมต่อและทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นหนึ่งในความเชี่ยวชาญของ บริษัท ร็อคเทค โกลบอล จำกัด (มหาชน) หรือ ROCTEC ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและระบบสื่อสารสำหรับระบบคมนาคมขนส่งระบบราง
ก่อนรถไฟจะออกเดินทาง ข้อมูลต้องเชื่อมถึงกันก่อน
ในช่วงเวลาเร่งด่วนที่รถไฟฟ้าหลายขบวนให้บริการพร้อมกัน ทั้งสถานี ขบวนรถ และศูนย์ควบคุมต้องสื่อสารและแลกเปลี่ยนข้อมูลกันอย่างต่อเนื่อง โดยมีโครงข่ายสื่อสาร (Communication Network) เป็นตัวกลางสำคัญที่เชื่อมโยงระบบต่าง ๆ ผ่านเทคโนโลยีอย่างสายใยแก้วนำแสง (Fiber Optic) และระบบรับส่งข้อมูล
หนึ่งในผลงานโครงการโครงสร้างพื้นฐานระดับประเทศของ ROCTEC คือโครงการติดตั้งระบบโครงข่ายโทรคมนาคมของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ซึ่งครอบคลุมโครงข่าย Fiber Optic ระยะทางประมาณ 3,000 กิโลเมตรเพื่อรองรับการสื่อสารและการแลกเปลี่ยนข้อมูลของระบบคมนาคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
รถไฟอยู่ตรงไหน? ระบบและข้อมูลช่วยให้เจ้าหน้าที่เห็นภาพเดียวกัน
ระหว่างที่รถไฟให้บริการ เจ้าหน้าที่ต้องติดตามสถานะการเดินรถ ประสานงานกับสถานีต่าง ๆ และรับทราบข้อมูลที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน โดยเฉพาะเมื่อเกิดความล่าช้าหรือเหตุขัดข้อง
ระบบสื่อสารและระบบสนับสนุนการปฏิบัติการทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลจากหลายพื้นที่มายังศูนย์ควบคุม เพื่อช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถติดตามสถานการณ์ ประเมินข้อมูล และประสานงานกับผู้เกี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสม ซึ่งต้องรองรับการทำงานของอุปกรณ์และผู้ปฏิบัติงานจำนวนมาก
ROCTEC มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในระบบควบคุมความเร็วและระบบควบคุมตำแหน่ง (ISPS System) โซลูชันนี้ช่วยให้สามารถติดตามความเร็วและตำแหน่งของขบวนรถได้แบบเรียลไทม์ผ่านการบูรณาการเทคโนโลยี และการสื่อสารไร้สาย เพื่อยกระดับการเดินรถให้ปลอดภัยและน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น เพราะรถไฟหนึ่งขบวนไม่ได้ทำงานอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายขนาดใหญ่ที่ต้องอาศัยการเชื่อมต่อข้อมูลระหว่างหลายระบบและทำงานร่วมกันอยู่ตลอดเวลา
ไม่ใช่แค่รู้ว่ารถไฟอยู่ไหน แต่ต้องรู้ว่าอุปกรณ์พร้อมใช้งานหรือไม่
นอกจากสนับสนุนการเดินรถแล้ว ข้อมูลที่เชื่อมต่อถึงกันยังช่วยดูแลขบวนรถและโครงสร้างพื้นฐานได้ล่วงหน้า เซนเซอร์และเทคโนโลยี Internet of Things (IoT) จะส่งข้อมูลสถานะการทำงานมายังระบบกลางอย่างต่อเนื่อง และแจ้งเตือนเมื่อพบความผิดปกติ ช่วยให้เจ้าหน้าที่วางแผนบำรุงรักษาได้ก่อนอุปกรณ์จะขัดข้อง หรือที่เรียกว่า การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance)
ตัวอย่างที่เห็นภาพได้ชัดคือ ระบบตรวจวัดอุณหภูมิกล่องเพลาล้อ (Axle Box Temperature Monitoring) ที่ ROCTEC ติดตั้งบนขบวนรถไฟฟ้า MTR ในฮ่องกง โดยใช้เซนเซอร์มากกว่า 10,400 ตัว เพื่อติดตามอุณหภูมิแบบเรียลไทม์ และแจ้งเตือนเมื่ออุณหภูมิสูงเกินเกณฑ์ที่กำหนด
เพราะความผิดปกติของอุณหภูมิอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณที่บ่งชี้ถึงปัญหาของอุปกรณ์ การตรวจพบสัญญาณดังกล่าวตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจึงช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถประเมินสถานการณ์และดำเนินการตรวจสอบได้อย่างทันท่วงที
นอกจากอุปกรณ์บนขบวนรถแล้ว ROCTEC ยังมีผลงานติดตั้งเซนเซอร์ IoT กว่า 840 ตัว เพื่อตรวจจับความผิดปกติของแผงป้ายโฆษณาริมราง ครอบคลุมเกือบ 40% ของสถานี MTR ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการนำข้อมูลมาใช้ดูแลระบบรางไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะตัวรถไฟ แต่ยังครอบคลุมอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกภายในโครงข่าย
Smart Railway จึงไม่ใช่แค่การเชื่อมต่อระบบเพื่อการเดินรถ แต่คือการใช้ข้อมูลแบบเรียลไทม์เพื่อคาดการณ์ปัญหาและยกระดับความน่าเชื่อถือของการให้บริการ ลดความเสี่ยงจากการขัดข้องที่ไม่คาดคิด และเพิ่มโอกาสในการบริหารจัดการต้นทุนการบำรุงรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพในระยะยาว
ยิ่งเชื่อมต่อมาก Cybersecurity ยิ่งมีบทบาทสำคัญ
เมื่อระบบคมนาคมพึ่งพาเทคโนโลยีดิจิทัลมากขึ้น การเชื่อมต่อข้อมูลระหว่างขบวนรถ สถานี และศูนย์ควบคุมก็ยิ่งต้องคำนึงถึงความปลอดภัยจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ เพื่อให้ระบบสามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่องและน่าเชื่อถือ
ด้วยเหตุนี้ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายจึงต้องดำเนินควบคู่กับการวางระบบ Cybersecurity ซึ่งเป็นอีกหนึ่งความเชี่ยวชาญของ ROCTEC ที่ให้บริการทั้งสองด้าน เพื่อช่วยเสริมความปลอดภัยและความเสถียรของระบบคมนาคม พร้อมรองรับการขยายตัวในอนาคต
ROCTEC กับบทบาทเบื้องหลัง Smart Railway
ด้วยประสบการณ์ด้านระบบรางกว่า 30 ปี นับตั้งแต่ปี 2538 ROCTEC สั่งสมความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานคมนาคมในหลายเมืองของเอเชีย ไม่ว่าจะเป็น BTS ในประเทศไทย MTR ในฮ่องกง รถไฟฟ้ารางเบามาเก๊า และ MRT ในสิงคโปร์
ประสบการณ์เหล่านี้สะท้อนความเชี่ยวชาญของ ROCTEC ในการนำเทคโนโลยีด้านระบบสื่อสาร โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และการบูรณาการระบบมาสนับสนุนการดำเนินงานของเครือข่ายคมนาคมระบบรางที่มีความซับซ้อน
หัวใจของ Smart Railway จึงไม่ได้อยู่ที่การเลือกใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การออกแบบให้แต่ละระบบสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมรองรับความต้องการของระบบคมนาคมที่เปลี่ยนแปลงไป อีกทั้งช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตประจำวันของผู้คนในสังคม ด้วยการเดินทางที่ปลอดภัย เชื่อถือได้ และตรงต่อเวลา
เพราะเบื้องหลังรถไฟฟ้า 1 ขบวน ไม่ได้มีเพียงราง สถานี และระบบขับเคลื่อน แต่ยังมีโครงข่ายดิจิทัลที่ช่วยเชื่อมโยงข้อมูล ผู้ปฏิบัติงาน และผู้โดยสารเข้าด้วยกัน
และนี่คือบทบาทสำคัญของ ROCTEC ในการสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและระบบสื่อสารสำหรับระบบคมนาคมขนส่งระบบรางที่ช่วยให้การเดินทางของเมืองเชื่อมต่อกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อมุ่งสู่การเป็น Smart City
Symbol: ROCTEC
