กรมส่งเสริมการเกษตร เดินหน้าลดต้นทุนการผลิตภาคเกษตร ยก “ศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) ตำบลท่าช้าง” จังหวัดสงขลา เป็นต้นแบบความสำเร็จด้านการบริหารจัดการดินและปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพ หลังช่วยเกษตรกรลดค่าใช้จ่ายปุ๋ยได้จริงเฉลี่ยกว่า 35%
จากสถานการณ์ที่เกษตรกรจำนวนมากยังคงใช้ปุ๋ยตามความเคยชินโดยไม่อิงผลการวิเคราะห์ดิน ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้นโดยไม่จำเป็น กรมส่งเสริมการเกษตรจึงเร่งถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการดินและปุ๋ยอย่างถูกต้อง พร้อมส่งเสริมการรวมกลุ่มจัดตั้งศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) ซึ่งปัจจุบันมีแล้ว 882 ศูนย์ทั่วประเทศ เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
นายวีรศักดิ์ บุญเชิญ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า ศดปช.ตำบลท่าช้าง อำเภอบางกล่ำ จังหวัดสงขลา ได้รับการยกย่องเป็น ศดปช. ระดับ A+ ประจำปี 2569 และเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการดินและปุ๋ยที่มีประสิทธิภาพ มีสมาชิก 37 ราย และมีทุนหมุนเวียนกว่า 250,000 บาท โดยมุ่งพัฒนาไปสู่การเป็นธุรกิจบริการด้านดินและปุ๋ยในชุมชน ปัจจุบัน ศูนย์ฯ มีบริการผสมปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน จำหน่ายแม่ปุ๋ยได้กว่า 95 ตัน และผลิตปุ๋ยอินทรีย์ได้ 16 ตัน สามารถขยายผลสู่เกษตรกรในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สมาชิกสามารถลดต้นทุนการใช้ปุ๋ยได้เฉลี่ย 944 บาทต่อไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 35 เมื่อเทียบกับการใช้ปุ๋ยทั่วไปในท้องตลาด พร้อมช่วยเพิ่มรายได้และประสิทธิภาพการผลิต
จากผลการดำเนินงานดังกล่าว ทำให้ ศดปช.ตำบลท่าช้าง ได้รับรางวัลเลิศรัฐ สาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ระดับดี ประเภทสัมฤทธิผลประชาชนมีส่วนร่วม ภายใต้ผลงาน “ศดปช. ท่าช้าง ผลิตปุ๋ยลดต้นทุน แก้จนคนเกษตร”
รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวเพิ่มเติมว่า ศดปช.ตำบลท่าช้าง ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชน โดยให้บริการตรวจวิเคราะห์ดินด้วยชุดตรวจแบบรวดเร็ว (Soil Test Kit) พร้อมแนะนำการจัดการดินและการใช้ปุ๋ยเบื้องต้น รวมถึงจัดหาปุ๋ยคุณภาพในราคาที่เหมาะสม เพื่อให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยได้อย่างถูกต้องและเหมาะสมกับสภาพดิน นอกจากนี้ ยังมีการเชื่อมโยงเครือข่ายกับหน่วยงานและกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ เช่น ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตรอำเภอบางกล่ำ เครือข่ายแปลงใหญ่ และกลุ่มเกษตรกรต่าง ๆ โดยสมาชิกศูนย์ฯ ใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินควบคู่กับปุ๋ยอินทรีย์ ช่วยลดต้นทุนและยกระดับคุณภาพผลผลิตได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ สำนักงานเกษตรจังหวัดสงขลา และสำนักงานเกษตรอำเภอบางกล่ำ ได้สนับสนุนองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านธาตุอาหารพืช การเก็บตัวอย่างดิน การวิเคราะห์ดิน การใช้ปุ๋ยสั่งตัด รวมถึงเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านการจัดการดินและปุ๋ย
พร้อมกันนี้ ยังมีการขับเคลื่อนเครือข่ายในระดับพื้นที่ ผ่านการจัดเวทีถอดบทเรียนในระดับอำเภอและจังหวัด เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ วิเคราะห์ปัญหา และกำหนดแนวทางพัฒนาร่วมกัน ส่งผลให้ ศดปช.ตำบลท่าช้าง สามารถเป็นต้นแบบในการขยายผลการใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดต้นทุนการผลิต และสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรในชุมชนได้อย่างยั่งยืน
